De consument is verwend. Even klikken en een artikel wordt een dag later aan huis geleverd. Dat is onhoudbaar in een duurzame toekomst. ‘Als mensen ervoor moeten bijbetalen, zou het fel terugvallen.’
Schoenen, kleren, boeken, cd’s, smartphones ... Nagenoeg alles kun je vandaag vanuit je luie zetel in een webshop bestellen en betalen. En vervolgens wordt het product uitermate snel, vaak de dag nadien al, bij je thuis geleverd door een koerier in een bestelwagen. Als je niet thuis bent, komt hij terug. Tot driemaal toe. En als het product tegenvalt, stuur je het terug. Allemaal gratis.
Gratis? There’s no such thing as a free lunch. Natuurlijk kost het transport van al dat internetshoppen geld. Alleen wordt het niet doorgerekend aan de klant.
Ondertussen draait de maatschappij op voor de ‘externe’ kosten: het gaat dan onder meer over de kwalijke gevolgen van al dat heen-en-weer-rijden zoals bijkomende files, ongevallen, luchtvervuiling en uitstoot van CO2. Onderzoekers van de Universiteit Antwerpen hebben die kosten becijferd op 45.000 euro per dag (DS 7 november).
‘Voor de verzending van kleinere artikelen wil de klant niet meer dan 4 euro extra betalen. Maar welke webshop zal dat aanrekenen als Amazon het gratis blijft doen?’
- JAN MERCKX Innovatieplatform logistieke sector
Impulsaankopen
‘We zijn verwend’, zegt Miguel Vertriest van het Netwerk Duurzame Mobiliteit. Dat de slinger doorgeslagen is, ervoer hij bij een bezoek aan de schoenenwinkel. ‘Mijn maat bleek niet voorradig. Ze konden wel een paar bestellen. Dat zou dan thuis worden geleverd. Dat hadden ze liever dan dat ik ze in de winkel zou oppikken. Absurd.’
Het leidt ook tot meer consumptie, betreurt Sofie Vanblaere van het Netwerk Bewust Verbruiken. ‘De klant wordt verleid tot impulsaankopen. Dan krijg je situaties waarin mensen zes stuks bestellen en er vijf terugsturen.’
Bijna zeven op de tien klanten vragen wel thuisleveringen, verweert Comeos, de federatie van handel en diensten, zich. Logisch, zeggen experts: als je twee keuzes hebt – gratis aan huis geleverd of ophalen – weet je het wel. Thuisleveringen zullen de norm blijven, oordeelt Comeos.
Dat belooft, als je weet dat de e-commerce volgens prognoses nog zal groeien van 7 naar 10 procent van de bestedingen. ‘Als de leveringsdiensten dan ieder voor zich kriskras door de steden en dorpen blijven rijden, loopt het gegarandeerd vast’, waarschuwt Bart Vannieuwenhuyse van Tri-Vizor, een bureau dat logistieke bedrijven op weg zet naar meer samenwerking.
Zoals een broodautomaat
Laten we de markt spelen, of moet de overheid ingrijpen? ‘Het eerste zie ik niet goed komen’, zegt Vannieuwenhuyse. ‘Een overheid kan de levertijden inperken of bepaalde types voertuigen bannen. Maar het zou beter zijn als de overheid constructief, samen met de privésector, een systeem op poten zet dat duurzamer is. We willen per slot van rekening leefbare steden.
Twee maatregelen worden naar voren geschoven als duurzamere alternatieven: het gebundeld leveren van verschillende aankopen en centrale afhaalpunten. Naar die afhaalpunten zullen mensen ook nog met de auto rijden, maar ze kunnen dat net zo goed doen als ze onderweg zijn. Wat die afhaalpunten aangaat, is er een en ander aan het bewegen.
Er duiken lockers en containers op waar je toegang toe krijgt met een app. Net zoals bij een broodautomaat. En steden zoals Gent, Leuven, Mechelen en Hasselt werken aan nieuwe vormen van gezamenlijke distributie. Daarbij lossen vrachtwagens hun lading in depots, vanwaar ze gegroepeerd ter bestemming vervoerd worden. Het liefst met een schoon vervoermiddel zoals een cargofiets. Maar evident is dat niet. ‘We zien nog veel wantrouwen en koudwatervrees,’ zegt Bart Vannieuwenhuyse. ‘Het gaat tenslotte om concurrenten.’
Conclusie
De toenemende internethandel dreigt de milieu- en verkeersproblemen nog groter te maken. Als het niet dringend is en je kunt je verplaatsen naar een afhaalpunt, is dat te verkiezen boven je pakketje thuis te laten leveren.
